De Harmonie

Ook aan de (oude) Harmonie gaat de oorlog niet voorbij. De schouwburg en concert- en filmzaal heeft bijna de hele bezettingstijd doorgefunctioneerd voor het Friese publiek en voor de Duitsers. Ze biedt direct na de capitulatie onderdak aan krijgsgevangen Nederlandse militairen. In het laatste oorlogsjaar wordt de grote zaal gebruikt als eetzaal voor de evacués uit het zuiden. Uiteraard zijn er al die vijf bezettingsjaren geregeld pro-Duitse manifestaties: Kraft durch Freude is vaste klant en laat er talloze filmvoorstellingen en pianoconcerten verzorgen. De ‘leider van het Nederlandsche Volk’, ir. Anton Mussert komt geregeld langs om zijn Friese kameraden in de schouwburg toe te spreken over actuele politieke zaken (in februari 1943 bijvoorbeeld over ‘Nederlandsche volkseenheid tegen het bolsjewisme’). Maar ook zijn er zo lang het kon alle mogelijke voorstellingen gegeven voor een publiek dat juist in die donkere jaren massaal komt opzetten, uit de hele provincie.

Er is grote behoefte aan ontspanning. Dansorkesten, populaire artiesten als Lou Bandy en Snip en Snap, maar ook Evelyn Künneke – immens populair bij de Duitse soldaten (evenknie van Vera Lynn) – is in april

1944 in De Harmonie te zien en te horen met haar allernieuwste schlagers. Midden in de oorlog, in juni 1943, kan men er naar het circus Mandera. De piste is op het toneel gelegd en de show met ‘edelen raspaarden, internationale variëté-attracties en origineele clownerieën’ wordt druk bezocht. Friestalig amusement is populair. Roaitske, een ‘sjongspul’ (voorstelling tussen opera en musical in) van J.P. Wiersma gaat in première op 27 december 1941 en beleeft later in de oorlog nog reprises.

Direct na de bevrijding, op 16 april 1945, is er in de grote zaal al een eerste ‘Canadian show’. De Canadese bevrijders houden de schouwburg maandenlang gevorderd ten behoeve van officiële bijeenkomsten, godsdienstoefeningen en film- en showvoorstellingen. Er wordt druk gebowld door de Canadese soldaten en her en der in het gebouw zouden ruimtes door hen zijn gebruikt om tussen de bedrijven door de liefde te bedrijven….