Huis van Bewaring

Reconstructie van de “overval” op het Huis van Bewaring op 08-12-1944. Twee zogenaamde agenten met hun drie zogenaamde gevangenen. Voor de Blokhuispoort, 1945

Eind 1944 is het verzet in Friesland erg actief. De Duitse bezetter doet er alles aan om die ‘terroristen’ te pakken. In november 1944 heeft de Sicherheitsdienst succes. Een aantal belangrijke Friese verzetsmensen wordt gearresteerd. De Duitsers verhoren de gevangenen op barbaarse wijze en als deze doorslaan, wat vroeg of laat gebeurt, lopen veel verzetsmensen in Friesland gevaar.

De KP (knokploeg) is de gewapende tak van het verzet en werkt al vanaf oktober 1944 aan een plan om het Huis van Bewaring in Leeuwarden te kraken. Begin december besluit de KP de overval uit

te voeren. Alles is tot op de minuut gepland en er is uitgebreid gepraat over de vraag wie er wel en wie er niet bevrijd zal worden. Op vrijdag 8 december komen vijf leden van de KP om half zes bij de poort van het Huis van Bewaring. Met behulp van een vervalst document komen ze binnen. Gelijk overmeesteren ze de portiers, bewakers en administrateur en laten de veertien andere knokploegleden binnen. Binnen een half uur zijn de gevangenen bevrijd. In kleine groepjes gaan de KP’ers en de ex-gevangenen naar buiten. Door de hele stad staan leden van de afvoerploeg klaar om ze naar een veilig onderduikadres te brengen. De volgende morgen reageren de Duitsers met intensieve controles en razzia’s. Zonder resultaat: niemand wordt opgepakt. Ook volgen geen represailles, wat erg bijzonder is. Deze overval wordt beschouwd als de meest succesvolle actie van het Friese verzet. ‘De Overval’ is in 1962 zelfs verfilmd.