Skaad: De Overval

Op 8 december 1944 vindt hier de overval op de Blokhuispoort plaats. Het verzet bevrijd 51 mensen. Na de oorlog poseren de deelnemers aan de overval hier voor een aantal foto’s voor een herinneringsalbum. Op deze foto staan Joop Willemse, Jelle Visser, Piet Oberman, Willem Stegenga en Chris Hofing. Zij waren de eerste vijf mannen die tijdens de overval naar binnen gingen.

De overval was de meest legendarische actie van het Friese verzet en de 26 mannen die er aan meededen werden na de oorlog helden. Dit waren mannen die zich actief bezig hielden met het verzet. En daar ging in de complexiteit van de oorlog, zonder dat daar altijd kwade bedoelingen bij waren, ook wel eens iets mis of werden er verkeerde beslissingen gemaakt.

Zo had de hier afgebeelde Jelle Visser (tweede van links) in 1940 een contract getekend om een opleiding in München te volgen. Naar eigen zeggen was hij in de veronderstelling dat het om een sportopleiding ging, maar het bleek om een militaire opleiding voor de SS te gaan. Als hij daar achter komt probeert hij te stoppen, maar dat is niet eenvoudig. Uiteindelijk weet hij te stoppen en keert hij terug naar Workum waar hij vervolgens met argusogen wordt aangekeken. Ondanks zijn verleden raakt hij in juli 1944 betrokken bij het verzet in Workum en wordt hij ook lid van de Knokploeg. Vlak na de oorlog is hij zelfs even de chauffeur van Prins Bernhard!

Na de oorlog wordt hij door een jaloerse overbuurman aangegeven en wordt hij gearresteerd door de politieke opsporingsdienst van Leeuwarden. Hij moet zich verantwoorden voor zijn SS-tijd. Zijn verzetskameraden vinden dat Jelle Visser zijn verkeerde keuze meer dan goed heeft gemaakt. 46 oud KP’ers sturen een telegram naar Prins Bernhard met de vraag hem te helpen. Niet veel later komt hij vrij. In 1947 volgt de gerechtelijke uitspraak en de rechter besluit hem niet te vervolgen, maar hem wel het recht om te kiezen of gekozen te worden voor tien jaar te ontnemen. Ook mag hij in die tijd geen baan als ambtenaar of dienen in het leger.

In 1947 moet ook een andere deelnemer aan de overval zich voor de rechter verantwoorden. Zijn naam is Gerard Reeskamp en over zijn verhaal heeft Pier21 de voorstelling SKAAD gemaakt. Deze voorstelling speelt nog t/m 7 mei in de Blokhuispoort.

 

Tekst: Henk Leutscher, A Guide to Leeuwarden. Op 30 april en 7 mei organiseert A Guide to Leeuwarden een openbare Tweede Wereldoorlog Tour en vertellen ze meer van dit soort verhalen. Meer informatie www.aguidetoleeuwarden.nl